|
pacco sm påc
pace sf pèss ;fàinigliasenza - famajja con dì scunuónbel
pacifico agg pacéffic, trancuéll; è - an i é gnínt da dir
padella sf padèla; dalla - nella brace tûmla mèl a méttmla piz
padre sm pèder mio - al mi vèc'; - di fàmiglia quall ch'péga l òli
padrino sm santel (di cresima e comunione)
padrone sm padrán; non aver - lavurèr int al sô non sono - in casa mia in cá mi cmanda la Franza; - del vapore
padrunáz; si coniporta da padrona l'é una bragáñna
paesano agg sm paìsàn
paese sm pa(j)ais; và a quel - vál bán a tõr int al bisachén dl arlói, vá bän a Bûdri
paga sf pèga, stmèna, mais sm, stipandi sm, salèri sm; giorno di - San Paganén; riscuotere la - tirèr la pèga
pagare v paghèr; non - i debiti piantèr di póff; èser un pufaröl; - alla consegna paghèr in stadira; - caro caghèr in scôla
pagella sf pagèla
pagina sf pägina
paglia sf pája; avere la coda di - avair al cúl mèrd; - di ferro pajatta
pagliaccio sm pajáz
pagliuzza sf pajûgla; vedere una - nell 'occhio altrui vadder såul ál inagágn di èter
paio sm ciòpa sf (due cose); un - di scarpe, di occhiali di orecchini un pèr ed schèrp, d ucèl, d urcén
paiolo sm paröl, caldaréòna sf
pala sf pèla, palòz sm; colpo di -, quantità contenuta in una - spaluzé
palata sf palé;fàr soldi a palate fèr la grèna a tirundèla
palato sm palèt; delizia per il - un lät a un mel
palazzo sm paläz
palco sm pèlc
palla sf bála; che palle! che dù marón! correre come una da schioppo andèr come un sián; - di lardo cicìunáz; prendere lu - al balzo aguantèr la bäla al ssbèlz; racconiar palle cuntèr dál carsám, dál luchéini
pallido agg smórt, móff; (gerg) sbasé; - come un cencio culáur ed pápa fradda, ed scurazza inbutigliè
pallone sm balán; andare nel - vultèrs ed spirit; (dim) balunzén palloncino
pallottola sf balòta, baléima; (munizione) bála
palma sf pélma
palmo sm pèlum; (misura) smass; restare con un - di naso avanzèr ed mérda
palo sm pèl; saltare di - in frasca pasèr dal putèn ai pizón d piãza
palpare v sfntunèr, palpèr, tastèr, cipulèr
palpebra sf palpaider sm
palpeggiamento sm cipulamánt
palpitare v smartlèr, bátér, tanplèr
palpitazione sf palpitazián, batri
palude sf padóll, láma, bòra
pancetta sf panzatta
panchina sf banchéinta, sidélli sm
pancia sf panza; a - all'aria a panza al'èlta
panciera sf panzira
panciotto sm silé, panzén
pane sm pan; dire - al - andér zå pèra; guadagnarsi il - guadagnères la magnáza; pan carré pan in casatta; - di semola pan ed fiáur; - integrale pan col ránunel; rendere pan per focaccia dèr indri coi frit; trovare - per i propri denti truvèr pan pr i sü dént
panetteria sf fauren sm
panico sm scagaza sf ; peppacul
paniere sm panir; colare come un - fer dan cme tin sculadur
panino sm panen; - imbottito pagnutenna gravda sf
panna sf pana; - montata pâna munté, latmél sm
panno sm pan; non stare nei panni dalla gioia pisers adòs dala cuntintazza; non vorrei essere nei suoi panni an vrev esér int äl såu schèrp; - per spolverare straz dala pålver
pannocchia sf panòcia
pannolino sm culazòl
pantaloncini sm pt breg curb sf pl
pantaloni sm pl breg sf pl
pantano sm sòi, pantan
pantofola sf papòssa
paonazzo agg paunaz, nezz
papa sm pepa; stare come un - ster a paciamnèstra
papà sm papà, (rust) popà
papavero sm papaver, (rust) rusâtta sf ; alto - pez gros
papera sf ucarnna; (fig) sbâli sm, sgaran sm
pappagallo sm papagal (anche fig)
pappataci sm fgnarôl
parabrezza sm parabrìs
paracadute sm paracadò
paracarro sm fitan
paradiso sm paradìs; avere dei santi in - avair däl boni spand; sentirsi in - eser ai set zit
paragone sm paragan; a - di in cunfrant a; non c'e - an s i arvisa gnane ins al piser; non reggere il - con an sfargher gnanc i garett a
paralitico agg sm paralettie, infeliz
parapetto sm parapet, bala(v)òsstra sf
parapiglia sm sgttnbei, subòlli, tananài, casèn, malépp
parare v parer, tartgnir; adtiber; undare a - andé a finir
parasole sm unbarlòn
parassita sm sanguattla sf, magnaòffa
paravento sm paravant; (fig) cruvdura sf
parcheggio sm parcagg', pustagg'
parco sm perc, zarden
parecchio avv prop paracc', magara, magarenna, purase
pareggiare v parzer
pareggio sm pata sf ; parazz
parente sm parant; lontano - parant ala luntena
parere sm parair; cambiare spesso - esr una bandiròla; qual é il tuo -? cs'in dit? • v parair; senza - in camoffa
parete sf paraid, mur sm ; - della bocca al danter dla bacca
pari agg sm avv péra; di -passo int l istass tanp; far - e pasta inpater; - - ed prezìs
pariglia sf parògglia, gòbbia; re ndere la - der indri
parlamento sm parlamànt
parlantina sf barlòca, ciacra, dardela
parlare v dscarrer, bacajer; non me ne - ! sty ban zett, vei; - a vanvera dscarrer coi pi; - come un libro stampato dscarrcr in pònta ed furzònna; - ininterrottamente dscarrer sanza tirer al fié; - male di qualcuno tajer i gabanen adòs a; - perché si ha la lingua in bocca bacajer par fer vànt al zinzei; - senza peli sulla lingua andé za pera voler - difficile (iron) bacajer còmm tin fiber straze
parlottare v bisbier
parmigiano agg parmsan • sm parrn'san; (formaggio) faurma sf
parola sf parola; fare un giro di parole torla ala luntena; non fare - stér mûcio; restare senza parole arster ed stupen; umno di - omen afidabil; volere avere l'ultima - vlair dir l'ultma
parolaccia sf parôla grasa, madòna
parrocchia sf paròchia
parroco sm cure(t)
parrucca sf paròcca, piròcca
parrucchiere sm paruchir, piruchir
parsimonia sf economî; usare con - fer cunparité, fer cånt
parte sf pért, banda; da ogni - da tott i lé; girarsi dall'altra - prilers ed galam, priler al cul; mettere da - metter da una banda, da un la
particolare agg sm particoler, particular
partigiano sm partigian
partire v partir, ander vi; a - da a cminzipier da; - in
quarto partir a tótta cana, ed spran bath
partita sf partida; andare alla - ander al fottbal
partito sm parte; ridursi a mal - ardusres ala strapi
parto sm pert, (pop) sbruze sf
partorire v parturir, (pop) sbruzer
parvenu sm bdóc' arfat
pascolare v pasturer
pascolo sill pastura sf
pasqua sf pascua
passaggio sm pasag'; - pedonale raig sf pl
passaporto sm pasapórt
passare v pasar; - passato di cottura a l e paparoccia; passa via! paisa a ca!; passarci sopra laser ch'la vaga; - il segno pasar par d la; - per il rotto della cuffia farila arîsg
passatempo sm sgugiôl, sgugióll
passato agg sm pasé; in - pr al pasé
passeggero sm paseger • agg ch'dûra da nodal a San Steven
passeggiare v under a spas, pasegar, (~)girundlar
passeggiata sf (s)pasega
passeggino sm caruzednasf'
passero sm pasaren, u'slen, limalen
passione sf pasian; (hobby) gudiol, sguazen
passivo agg, sm pasiv
passo sm pas, andadóra sf a due passi sóóbit le; a ogni - a totti äl pisé d can; di buon - andatura alîgra; fare un - falso far scarâfa
pasta sf pâsta; pastasótta; spianare la - far la spójja
pasticcere sm pastizir
pasticciare v (a)pastizar (in cucina, far pasticci)
pasticcio sm pastezz, pastrócc', pastróc': cacciarsi in un - insfilzers int un pastrócc'
pasticcione sm bac'lan
pastiglia sf pastegglia
pasta sm past; all'ora dal - al'aura dal magner; fare un - frugale magnar un grustin col pan
pasture sm pastaur
patata sf pateta; - bollente una brótta pesga
patente sf patant
patetico agg patetic
patire v padir aver l'aria patita parair San Luigen spigaze; - le pene dell'inferno avair dri tóui al tribulazian
patrimonio sm patrimóni, sustanz sf pl
pattinare v patiner, scatiner
patto sm pat, dacórd; sciogliere un - dsfer un dacórd
pattume sm róssc
pattumiera sf ruscaróla
paura sf póra, scagaza, peppacul sm, fifa; brutta da far - brótt comm al tragg' ed tarianf
pauroso agg spuraus, (pop) scagazan
pavimento sm bató, pavimant; ,spazzare il - der al batò; straccio per il - strufian pr al batò
pavone sm pavan; (fig) stimlan
pavoneggiarsi v pron stimars
pazienza sf pazenzia; far perdere la - far vgnir só i quajón; - ! pazanzia pur
pazzia sf matiria, pazi, matena; Are pazzie far dal matiri
pazzo agg sm mat; - furioso mat spache
peccare v fér un pche
peccato sm pché; é un vero - l é un bel pche
pece sf paigla; - greca paisa griga
pecora sf pîgra
pedalare v p(e)dalar, bdaler
pedale sm p(e)dal, bdel
pedana sf pdena
peggio avv piz; alla meno - cum as pal; di male in - la va mel a pó la seguita; - che andar di notte pîz Pèvel; va sempre - la và a biatta
peggiore agg piz, piz; la cosa - al quèl pió brótt; non c'è co.sa - an i é quèl pió brótt
pegno sm paggn
pelare v plèr, dscurdghèr
pelle sf pèl; amici per la - cîd a patàja; non stare più nella - an stèr pió int la pèl, int äl breg; rimetturci la - andèr al gabariòt
pellegrino sm pelegrén; (fìg) bàn da gnínta
pelliccia sf plézza
pelo sm pail; avere il - sullo slontaco èser un bistiàn, an avair inción scróppel; cercare il - nell'uovo zarchèr l óv dai dû tónel;
li.sciare il - lisér pr al só vérs; non avere peli sulla lingua an avair brigsa la puigla; per un - pr un plén; ragazzo di prirno - ragaztàtt
coi spunción
peloso agg plàus, (scherz) lanaugs
peluria sf plómma
pena sf panna; far - fèr pietè, fèr panna
pendaglio sm pindài, sbindài; - da forca tnalandrén
pendente agg pighé, sgalénber
pendere v pander
pendio sm riva sf; còsta sf
pendolo sm pandol
pene sm usèl, óca; (di bambino) pistulén
penitenza sf penitànza
penna sf panna (di uccello, per scrivere); lasciarci le penne andèr da Brègsa
pennello sm pnèl; mi calza a - l é pròpri a mï dòs
pensare v pinsèr, pensèr; - male avairi póca fdózzia
pensiero sm pinsir, pensir; leggere il - vadder däntr al zócc; togliersi un - cavèrs un pensïr, un spén
pensieroso agg pinsiràus, preocupè
pensionato sm pensionè
pensione sf pensiån
pentimento sm pentimànt
pentirsi v pron pintirs, magnèr al pan pinté v
pentola sf pgnâta; la - fà acqua la pgnàta la fà dån
pentolone sm pgnatàn
penzoloni avv (nella loc) a - a sblindlón
pepe sm pavver
peperoncino sm pevrunzén
peperone sm pevràn
per prep par; - certo ed sìcûr; - cai pr al quèl, par la quèl; - di più par zónta; - tempo in tànp
pera sf paira; cadere come una - matura caschèr a cufétt; innamorato come una - cotta inamurè cure un lòc, cme un gât ràss
perbacco inter mo sócc'mel, pustarabir
perbene agg par bàn, cum và
perché avv, cong, sm parché; - mai ? parché pó?; - no? parché nà'?, parché brisa?
percossa sf bòta, pàca
perdere v perder; il r nbinetto perde al rubinàtt al fà dân; - al gioco ciapèr la pèga; - il colore dvintèr gsbiâvd; - la bussola vultèrs ed spirit; - la memoria èser pérs; - la stima andèr zå dal vâl; - la voce avaìr la ragâja; - le staffe pérder al lómm di ûc'; - terreno difonte al nemico vanghér
perdita sf pérdita (pop, gerg) pêrsita
perditempo sm gdundlån
perdonare v pardunèr
perdono sm pardàn, remisiån sf
perduto agg pèrs, pirdó; siamo perduti a sàn coi quajón stra l óss
perfettamente avv ed prezïgs, perfetamànt
perfetto agg parfét, perfèt; un lavoro - (gerg) un lavurir al sbéffi
perfezione sf perfeziån
perfido agg pérfid, cativ arabé, maléggn
perfino avv infén
perforare v furèr, sbusèr, trapanèr
pergolato sm barsó
pericolo sm prîguel, peréccol, peréccuel
pericoloso agg priglåus; situazione pericolosa situaziån schèccia
periodo sm period
perla sf pèrla; mui - d'uomo un òmcn ch'l é un bi'sú
permaloso agg parmalàu's, pennalåus, unbråuss
permesso agg sm parmàss, cuntànta sf; è - ? èl parmàss'? pòsia? s pöl?
permettere v parmatter
pernacchia sf scurzén sm
pernice sf(rool) parni's
perno sm pèrcn
pero sm pair
però cong mo, pcrò, totavi
perseguitare v perseguitèr, dèr adòs, fèr un cîd cure un parôl
persiana sf scûrsm, persièna, gelo'si; persiane socchiuse fnèstra sbadè
persona sf parsñòna; una - di classe un tip signoril
personaggio sm personàg', parsunâg'; the - ! the cartuléñna!
persuadere v persuèder, persuadair
pertica sf pèrdga
pertosse sf tåss cativa
pesante agg pais; (di corporatura) tamóggn; (di carattere) pièga sf
pesare v psèr; mi pesa sullo stomaco as é bluchè l asensåur dal cagiaràtt
pesca sf passca; (lotteria) réffa; (hot) pêssga
pescare v andèr a pass, pschèr
pescatore sm pscadåur
pesce sm pass; essere come un - fuor d'acqua stèr cómm una chèrpa tra la pållver; fare il - in barile fèr al znaciån; muto come un - zètt cme una stâtua; non sapere che pesci pigliare an savair da the banda prilères
peso sm pai's; essere di - èsr in vatta äl späl; non dargli - an fèri chès; - lordo pail spòrc; prendere di - tõr só ed pais; rubare sul - avair la balanza cürta; ioglicr.,i un cavèrs un spèn; un - insopportabile un pais ch'al stianca äli òs; vendere a - d'oro vander chèr a sangv
pessimo agg pèsum; pessima fìgura figûra dal cåz; carattere - caràter salvãdg; - individuo brótt sugèt; - risullato risultèt a biatta
pestare v (nel mortaio) pistèr; (picchiare) busèr pestesfpèsta; (ragazzo vivace) diavlèri sm
pestello sm pistån
peto sm iussfàn, scurazza sf, brunzèòna; (silente) vassa
petrolio sm pctròli
pettegolo sm braghir, ptaiguel; è una gran pettegola l'é una (ss)braghiråána
pettegolezzo sm ciàcra sf; maldizänza sf
pettinare v pnèr; pettinarsi con la riga pnèrs con la cav'sèla
pettine sm pèten
pettirosso sm petråss
petto sm pèt, bósst; (di donna) tatt sf pl; debole di - coi cardinzén zà d scuèder; non avere - (iron) èser pèra con tótt
petulante agg sm sbagêrla sf; piulån
pezza sf pèza; bambola di - pû ed strâz; - di cotone, di lana pzôla
pezzo sm pèz; fare a pezzi stianchèr, stlèr, sbrindlèr; un bel di ,strada una bèla (a)gucè; un bel - di ragazza una gran bèrta; un bel - di ragazzo un bèl susanèl
piacere sm piasaìr; (iron) sguazèn, gudiòl, gósst; milà molto - ! ai ò pròpri chèr!; provare - sénter dal gósst • v piè'ser piasair; gli piace mangiare ai piès ed magnèr
piacevole agg piasavvel
piaga sf pièga; rnettere il dito sulla - gratèr duv ai è al scadàur
piagnisteo sm zigari sf; (discorso lamentoso) gnulari sf
piagnucolone sm zigalàn, smarglån, gnulàn, pianglån
pialla sf piöla
piallare v piulèr
piangere v zighèr - a dirotto zighèr core un vidlén; - come una fòntana zighèr cómm un vidlèn
piano agg avv sm pian; passare in secondo - caschèr zà dal piról; persoue di printo - zänt in véssta; - ammezzato mzanén; - slradale salghè; scendere al - andèr ala bâsa; vai - và adessi
pianoforte sm pianofórt
pianta sm pianta; di sana - dal tótt
piantare v piantèr; (fìg) lasèr lé; piantala! dâi un täi!; - il coniuge dsunirs v prop
pianto sm zig; crisi di - zigaröla; fàr viso da - fèr la masscla; quella commedia è un - cla cumëdia l'é una ssghè
pianura sf pièna, pianîira, bäsa
piastrella sf piastrèla, matunèla
piatto agg, sm piåt; il - piange ! zugaggna ed gnínt?; fòndo scudèla; - piano piãt
piattola sf piàtla (anche fig), pgnatón sm pl
piazza sf piàza; fàre - pulita fèr la bála dal dssgànber; mettere in - sparpadlèr; - Maggiore Piåza Granda, Piâza Mazàur
piazzata sf piazè, buridàn sm
piccante agg picànt, inpevrè
picchiare v picér dèr däl nft's, busèr, dèr un frãc ed bòt
picchio sm (zool) pécc'
piccino sm, agg cinén picciòlosm ganb
piccione sm pizàn; prendere due piccioni con una fava cuntintèr l òst e l inbarièg
piccolo agg cén, cinén; nel mio - int i mi quâtcr strâz; - di statura mazacròc, macâc
piccone sm picàn
pidocchio sm bdòc'
pidocchioso agg bduciån; è un taccagno - l é acsé bduciån ch'i móren ed fàm anc i sû bdûc'
piede sm pà; ai piedi del letto da pi; con un - nella fossa pió d là the d zà, ala sunè; darsi la zappa sui piedi tajèrs i inarón da par sé; in piedi in pi drétt; mettere un - in fallo fèr scarãfa con un pà; stare tra i piedi stèr stra i quajón; su due piedi in s dîi pi; tenere il - in due staffe tgnir i pi in dàu pèra cd schèrp
piega sf piga; prendere una brutta - pander al'arvérsa
piegare v pighèr; - a destra pander a man drétta
piena sf péñna
pieno agg pén; giorno - dé tat
pietà sf pietè
pietanza sf piatanza, sccànd sm
pietoso agg pietáus, umàn
pietra sf préda; avere un cuore di - avair al cór come una inasaggna; gettare una - tirèr una spardè
piffero sm pifer
pigiare v pistèr, prcsèr, scuizèr; - l'uva mustèr, pistèr l'ú
pigliare v (a)ciapèr, aguantèr, ciufèr pignas péggna
pignoleria sf pgnulari, meticolositè
pignolo agg sm p(i)gnól, sutésstic
pignorare v pignorèr, pgnurèr
pigolare v pipièr
pigrizia sf pigrézzia, melavójja
pigro agg sm pigher, griv
pilastro sm pìlãster
pillola sf péllolal indorare la - dèr al zucarén; inghiottire la - mandèr zå al inagån
piluccare v pluchèr; sbiasughèr
pino sm pen
pinolo sm p(i)nól
pinza sf pinzatta, pénza
pinzimonio sm pevrè sf
pioggia sf pióva; - a catinelle batèl d âcua; - incessante piôva lónga; una - di proteste un sclémm ed reclàm; (dim) pioggerella acuaréñna
piolo sm (scalino) pirôl; (cavicchio di legno) cavécc'; scala a pioli scalàtt
piombo sm piånb; audare con i piedi di - fèr cómm al påndg dal farmazéssta
pioppo sm fiòpa sf
piovere v pióver; ha smesso di - l'an vén pió; piove a - catinelle la ven che Dio la manda; piove sul bagnato tûla mel a mettla piz
piovigginare v spiuvizner
pipa sf péppa
pipistrello sm palpastrel
pirata sm filibustier
piroetta sf frulan sm giravolta
pisciare v piser, canbier l'acua ali uliv, al canaren, fer la sô âcua
piselli sm pl arvajja sf pisello grena d arvajja
pisolino sm gabanela sf, pislen, sunlen
pista sf pessta
pistola sf pistalla, rivultela
pitale sm urineri
pittore sm pitair; da strapazzo sbianchiien
pitturare v piturér
più sm piò
piuma sf piomma, panna
piuttosto avv piotost
pizza sf pezza, pizza
pizzicare v pzigher
pizzico sm pzig
pizzo sm pezz
placenta sf camisa dla Madona
plastica sf plàstica
platano sm platan
platea sf plate
plebeo agg sm popolan, proleteri
pleurite sf pleurite, pleura
plurale agg sm plurel
poco agg pron sm avv poc; a - a - un pasden ala volta; per - pr un plén; - dopo sobbit dapp; spendere - pagher una canta; un po' un poc, un po
podere sm pusian sf; find, sit da cuntaden, tgnuda sf
poeta sm poéta, pueta; (ant, schetz) poveta
poi avv po, po
poiana sf pujéna
poiché cong da cla vî che, pòst che, sicòmm, dal mumänt che
polenta sf pulänt
politica sf puléttica
polizia sf polizî
poliziotto sm puliziiòt, questuren, guerdia sf; poliziotti qui ed Pulòzz
pollaio sm puler
pollastro sm pulastrem pollastrella galinenna sf
pollice sm didan
pollo sm pulaster; (fig) marlòt; conosco i miei polli a cgnoss al mi pulér
polmone sm pulman; (cuc) bac'
polmonite sf polmonit
polpa sf påulpa
polpetta sf pulpatta
polsino sm pulsén, paramàn
polso sm pans, pads; uomo di - omen ed carater
poltrona sf pultranna
polvere sf pållver; coperto di - inspulvrazè; straccio per la strufiån
polverone sm spulvraz; sollevare un - fer on gran tananai
pomata sf ant sm, pumeta
pomeriggio sm dapp-mezdé; nel primo - dapp magne; nel tardo - premma ed zanna, ala basaura
pomice sf pammsa
pomodoro sm pundor, pondor; salsa di - pasé ed pundôr, cunserva
pompiere sm punpir
ponfo sm vuladga sf
ponte sm pant; rompere i ponti dsparinters
popcorn sm galett sm pl
popolosm popol
poppa1 sf cûl dla berca sm; avere il vento in - avair tott i sant dala so
poppa2 sf tatta, mamè1a, pèt sm, saggn sm, (gerg) muståusa
poppatoio sm titàn
porcellana sf purzlèna
porcheria sf (s)purcarî
porcile sm purzil (anche fig)
porco sm pôrz, ninèn, purzèl, vèr
porcospino sm rèzz purzlèn
poro sm pòr
poroso agg spugnàus
porro sm (med, bot) pòr
porta sf pörta, bóssla; andarsene sbattendo la - acatèrsla con la cö drétta; le porle di Bologna äl dàgg' múra; mettere alla - cazèr vi; sfondare una - aperta andèr pr una strè bèle fàta
portafoglio sm portafói
portamonete sm catuèn, portamunaid
portaombrelli sm portunbrèla
portare v purtèr; - a termine arivèri ed cô; - acqua al mare cójjer äl nü's con al furchè; - bene i propri anni avair ancåura una bèla góssa; - fortuna, sfortuna purtèr bän, mèl; - via sgranfgnèr, ciufèr
portento sm purtànt, maravajja sf
portico sm pórdg
portinaio sm purtinèr
porto sm pôrt
portone sm purtàn
porzione sf purziån, pèrt
posa sf colocaziàn; interuziàn, farmè; senza - sànper d lóng
posacenere sm portazander
posare v mètter, dipander, (a)pugèr; stèr in figúra
posata sf pusè
positivo agg pusitiv
posizione sf pusiziån; luci di - fanalén; .stare in - fètale stèr agumislè
possedere v pusêder, avair
possibile agg pusébbil
possibilità sf pusibilitè
posta sf pòsta; (al gioco) piåt sm; a bella - ed propòsit
posteriore agg pió iåuven, ch'al vén dàpp • sm dedri, cúl
postino sm pustén
posto sm sit, bulè sf; pòst - di lavoro sit; .sat - só l pòst; un buon - dove nascono i fùnghi una bôna bulè pr i fónz; vai in quel - ! vâl a tör duv as nèsa i mlón
potare v pudèr
potente agg sm putànt
potere v psair; non ne posso più a in ò pén i sunà i • sm fórza sf; cmand, autoritè sf; è in mio - al téggn strécc pr i marón
povero agg pôver; essere - in canna avair al ctil ch'al is iil tlarè; - me puvràtt mè; poveri noi adío fichi; poverino pôver ctè l sm puvràtt, mindécc
povertà sf povertè, clènnica, mi'scria
pozzanghera sf pàzza, bü'sa
pozzo sm pázz; - nero puzàtt
pranzo sm dignèr; sala da - stanzia da d'snèr
pratico agg prâtic; all'atto - in concrêt; è - del mestiere al cgnóss al pió dla bòcia
prato sm prè
preambolo sm preànbol, capèl
precauzione sf precauziån; usare - andèr cot man dala fèsta
precedenza sf prezedànza
precipitare v andèr zå a cufétt
precipizio sm sfundariån, balatràn; correre a - córrer a quâtr a quàter
precisamente avv prezisamänt, pròpri acsé
preciso agg prezîs; sette precise sèt in nómmer
predica sf prèdica
preferire v preferir quale preferisci? quèl t sfasóla de pió?
pregare v preghèr, dir äli uraziån; - sommessamente patarèr
preghiera sf uraziàn
pregiudicato agg tachè al'arvërsa •sm sgnè in questùra
prego inter prego; - , si accomodi ch'al vèggna pitr dänter
prelevare v cavèr, purtèr vî
prelibato agg prelibè, bunéssum; è - l á una galantari
premere v presèr, calchèr; stèr adòs; una cosa che mi preme un quèl ch'am prèmia
premio sm prèmi
premura sf premtîra, riguèrd sm; (fretta) fûria, frazza
prendere v tór, ciapèr; o - o lasciare o acsé o stièvo; - in giro tirèr só, quetjunèr, ciapèr pr al cül; - le cose alla leggera tôr i quî sàtt ganba; - per il bavero ciapèr pr al cûl; - un granchio pistèr una mérda; - un po'di cibo tôr un cuvlén; - una cotta inscufièrs; prenderle ciapèr una banchè; prendersela tôrsla; prendi! tü mò, ciâpa mò só!; saper - tõr pr al sõ vêrs
preoccuparsi v prop prcocupèrs; non preoccuparti an stèr in angósstia, stá chièt, métt vi l urghèsum
preoccupazione sf preocupaziàn, pinsir sm
preparare v preparèr, (a)manvèr, cunzèr
prepotenza sf prepotänza
presa sf praisa; pugnatta; essere alle prese avair a man; - in giro minciunè, sdundlè
prescrivere v prescriver
presentare v presentèr
presente agg presànt, d adès • sni dé d inch
presentimento sm presentimänt
presepio sm pre'sèpi
preservativo sm preservativ, guant ed Parigi, guldàn
presidente sm presidänt
presina sf pugnctédna, preséhna
pressapoco avv presapóc, a òc' c ganba
pressione sf presiån
presso avv près, atais, avsèn, int i paräg'; sta - un amico al stà a cà da un amig; - Luigi a cà ed Gigén
prestare v inprastèr, inprestèr, dèr inprèst
prestigiatore sm prcstigiadàur, prestigiatàur
prestito sm inprèst, prèstit; in - inprèst
presto avv prèst; (rapidamente) in fûria, al våul; al più - pió prèst the sóbbit, in svêlt; dobbiamo fár - avän da tuchèr só
presuntuoso agg sm pre;suntuåus; è davvero - al pèr al balån d Mcrighi
presunzione.sf presunziån, tracutanza
prete sm prit, (spreg) burdigàn, (gerg) píssto; scherzo da pugnatta al'arbóffa
pretendere v pretander
pretesa sf pretaisa
pretesto sm scûsa sf; ranpén; cercare pretesti (a)catèr di ranpén
prevedere v prevaddcr
preventivo sm preventiv
prezioso agg preziàus; pietra preziosa preda preziåusa, zòja
prezzemolo sm prasól; essere conte il - insfilzères dapartótt
prezzo sm prèzi; a caro - chèr a sangv; a - di a cåsst ed
prigione sl parsàn, galêra, chèrzcr sm, gatabûra, (gerg) bujàusa; finire in - andèr a San Zvàn m Mánt
prigioniero agg sm parsunir
prima avv prètnma
primavera sf premavaira
primitivo agg primitiv, salvàdg
primo agg sm prénun
principale agg prinzipèl •sin chèp, padrån
principiante sm prinzipiànt, nuvèzzi, galèñna sf, cínno
principio sm prinzéppi; cminzéppi, mézzi; avere dei buoni principi èser in scuèder, avair la tèsta strali uràcc'; dal dalinézzi
privato agg sm privè
privazione sf privaziân
privilegio sm privilèg', privilêg'
privo agg sänza; è - di sensi l é svgnó, ai é vgnó mèl
probabile agg probàbil; è - pól dèr
problema sm problêma, guài, fastidi
processìone sf procesián
processo sm pruzès, prozès, procès
procurare v procurèr
prodigo agg spanèzz, splandid, strasinàn sm
prodotto sm prudótt, prodótt
produrre v prodû'ser, prudii'ser
produzione .sf produziån, pruduziån
professione sf profesiàn
professore sm profesàur
profezia sf profezi
profilo sm prufìl; (contorno) cuntàuren, sègma sf; di - ed galàn; persona di basso - scartén
profitto sm guadàgn, prufétt
profondità sf profonditè fundazza
profondo agg prufàand, fànd; è un buio - an s i vadd lómm
profumo sm prufómm
profusione sf 'sbandèren, sparvërs, sinifili, profu'siàn sf
progetto sm progèt, prugèt
programma sm prugnäma, progrâina
progredire v progrcdir
progresso sm progrès, prugrès
proibire v pruibir
proletario agg sm proletèri
prolungare v prolunghèr, 'slunghèr
promessa sf pruméssa, pruinassa
promettere v (in)prumétter
promosso agg pasè
promuovere v pasèr; (dare innpulso) prupórr
prono agg a bucón, a cûl busón
pronto agg prànt, prónti, in àurden; avere una pronta guarigione guarir int un spéll • inter (al telefono) prónti!
pronuncia sf prunónzia
propendere v prupander, pander, pighèr vers
proposta sf prupósta, propòsta
proprietà sf proprietè
proprietario sm proprietèri, padràn
proprio agg avv pròp(r)i; non ci credo - an i cradd pròpri brisa; prendersi il - tórs al só
prosciugare v (a)sughèr, schèr
prosciutto sin parsótt
proseguire v tirèr d lóng
prossimo agg sm pròsum; il mese - st èter mars; l'anno st ètr ân
prostituta sf bussàñna; (di .seconda scelta) scâja
proteggere v prutèzcr -rsi v prop métter i marón a cuèrt; - dalla pioggia stèr a cuèrt
protestare v prutestèr; - con insistenza fèr dla róggia
prova sf próva; niettere alla - méttr ala pónta
provare v pruvèr, tintèr, fèr la próva; controlèr; (dimostrare) dimustrèr, pruvèr
proverbio sm pruvërbi
provincia sf pruvénzia
provocare v provochèr, pruvuchèr
provocatore sm provocatåur, pruvucadàur
provvedere v pruvadder; qualche santo provvederà ci srà ch'i apänsa
provvista sf pruvéssta
prua sf dnanz dla bèrca sm
prudente agg prudànt
prudere v fèr scadåur;fhr - le mani scusèr l albarén dàl nft's
prugna sf próggna
prurito sm scadàur; - di gola ru'sghén; (fìg) sburiiglén
psichiatra sm dutåur di mät
pubblicare v publichèr
pubblico agg sm póbblic; in - in piàza
pudore sm pudàur, dezänza sf
puerpera sf dóna ed pèrt
pugile sm póggil, bocsèr
pugno sm póggn; avere il - proibito avair la ntî's ch'la pèra a nåna; restare con un - di mosche armagnèr con quall di tri, coli òs dla pulänt
pulce sf póllsa; mercato delle pulci lira dì zavâi, piazóla
pulcino sm pipién bagnarsi come un - inspultèrs
puledro sm pulaider, pulidrén
pulire v antèr, pulir
pulito agg natt
pulsante sm ptunzén, täst, interutåur
pungere v pzighèr
pungiglione sm bséi
punire v castighèr
punta sf pónta; in - di piedi in pónta ed pà; prendere di - ciapèr ed pèt
puntare v puntèr; - al gioco (d)scumétter, zughèr
puntellare v puntalèr (anche fìg)
punteruolo sm puntiról
punto sm pónt; a mezzogiorno in - a mezdé prezis; di - in bianco ed päca; mettere i puntini sulle i'supièr vï la nabbia; - di sutura pónt; - e a capo a raiga; guesto è il - quasst l é al concuibus
puntuale agg puntuèl
puntura sf puntüra; (di insetto) pzig sm; - di spillo furòt sm
pupilla sf bãla dl òc'
purgante sm piirga sf; purgànt
purgatorio sm purgatòri
puro agg pûr; vino - vén stièt
purtroppo avv purtròp
puttana sf (volg) putèna, vâca, trójja
puzza sf pózza, tóft'sm, andràóna, urchèstra, pèsta; avere la - sotto al naso avair la mardétlna såtta al nè's
puzzare v puzèr, andrunèr, inpstèr, inpuzlintèr
puzzola sm pózzla
puzzolente agg puzlånt, pestilenzièl; pesce - pass ch'al sånna
|