Detti e modi di dire ...
| Bisoggna summnoer cun la man, e brisa cun al sâc. |
Brasula, brasulina, s’l’è granda o s’l’è cina, basta ch’la stâga int la mî spurtina. |
B
babbeo .sm 'slapazócc, tananàn, patalócc
babbuccia .sf papóssa
bacato agg bû's; testa bacata tèsta ranza
bacca .sf chegapói sm; - di ginepro baléñna ed zanavver
baccalà sm bacalà; stare come un - stèr insticlé
baccano sm gäta sf, malépp, tubèna sf, baito
baccello .sm góssa sj, cumàccia sf
bacchetta sj bacatta
bacchettone sm ci'saról, santeficéto, besamadòn
baciare v dèr un ba'sén, basèr
bacinella sf vascatta, cadinèla; - della .stufa caldèra
bacio.sm bè's,basén
baco sm bigât; - da seta bigât da saida, ful'sèl
bacucco agg bacócc; vecchio - vèc'incucalé
badare v badèr; (bambini) fèr la badaróla; non - a spese fèr alspanézz
badile .sm badil
baffo sm bâfi; leccarsi i bate pluchèrs i bãfi; mi jai un -t an um fè gnanc una cà, una péppa; ridere sotto i bate rédder in camóffa
bagaglio sm bagâli; Jàre i bagagli fèr äl valî's; partire armi e bagagli tóres dri la cà
bagatella sf bóbbla, gnéggsa
baggianata sJ bagianè, tumiè
bagliore sm lussåur, barbâi
bagnare v inmujèr, bagnèr 1 •-rsi v pron inmujèrs, bagnèrs; la bocca métter al bèc a mói
bagnarola sf téñna
bagnato agg mói; --fradicio mói spåult • sm bagnól, mói; piove sul - al pióv int al mói
bagnino sm bagnén
bagno sm bågn, césso, gabinàtt; a - a mói
balbettare v tartajèr, zarfujèr
balbuziente sm tartajån
balcone sm terâza sf, balcån
baldoria sf (b)'sbòcia, tuglièna, ('s)guzuvégglia
baldracca sf bu'såñna, putèna, trójja
balena sf balädna; (donna grassa) 'sbutinfiåitna, bunba'såñna
baleno sm ló~na sf in un - ed gran vulè balera .sf baladür .sm
balia sf bèglia balla sf bâla, 'sdundlè, ufèla, carsänt; (di fieno) balén sm
ballare v balèr
ballo sm bâl; tirare in -- tirèr in bâl, tör dänter
baloccarsi v pron 'sgugiulèrs, zug: linèr v
balordo agg,sm baciócc,tabalòri,'slapazócc
balsamo sm bèlsum
balzare v saltèr só; -- dalla sedia saltèr só dala scrâna
balzo sm ('s)bèlz
bambagia sf bunbè~ sm, uvåta; tenere nella - t gnir bän custudé
bambina .sf fangéñna, pinéñna, cínna
bambinaia .sf bèglia sótta
bambino sm fangén, pinén, cínno, tu'sàtt; Gesù - G e'só Banbén
bamboccio sm banbòz
bambola sf pû; (dim) puén sm
banale agg u'suèl
banana .sf banâna, banèna
banca sf banca; câsa d arsprèmi
bancarella sjbancàtt .sm
bancarotta sf falimänt sm; fare -- falîr, andèr a tarásâc
banchetto s m bancàtt; bandiga sf
banco sm banc; - dei pegni månt ed pietè; - di vendita bancån dla butaiga
banconota sjchèrta; una - do mille un bån da méll
banderuola sf bandirôla (anche fig)
bandiera sf bandïra
bandito agg,sm bandé
bando sm band; mettere al - m andèr in band
bandolo sm cö; il - delta matassa al cô dla gavatta
bar.sm barn, cafà tiara sf câsa da môrt
baracca sf barâca
baraonda sf malépp sm, tananâi sm, babilògna, baraånda
barare v fèr di manén
baratto .sm barät
barattolo.rm buslòt
barba sf bèrba; - ispida bèrba düra, ed fit d fèr
barbecue sm bra'sèr; cotto al - c òt in gradèla
barbiere sm barbir; (negozio) la butaiga dal barbîr
barca .sf bèrca; essere in - a vair la lôrgna, èser fòra fè's
barcaiolo.sm barcarôl
barcamenarsi v pron stèr in ecuilébbri v
barcollare v tranbalèr, dèr äli ånd
barella .rf barèla
bargiglio sm bais
barile sm baréll, barélla sf
barista sm baréssta
baritono .sm barétton
barra .sf stanga; timån .sm
barriera sf barîra; - daziaria zénta dal dâzi
baruffa sf baróffa; litighè
barzelletta sf barzlatta
base sf bè's
basetta sf ba'satta, scopetån sm
basilica sf ba'séllica
basilico sm ba'salécc
bassezza sf basazza; - d'animo meschinitè
basso agg, sm b ås; da - zå
basta avv asè, (a)bâsta • inter bôna lé, raiga
bastardo agg,sm bastèrd
bastare v bastèr; come se non bastasse a par zónta
basto sm bãst; ti sta meglio the il - all'asino at stà méi the un gabanén nôv
bastonare v stanghèr, bastunèr
bastonatura sf stangari
bastone sm stangàtt, bastàn; - da passeggio zanatta sf usare il - e la carota dèr un zucarén a un chèlz int al cûl
batacchio sm batòc'; batpôrta
batosta .sf batòsta, pèga
battaglia sf batäglia
battello sm batèl
battente sm (di porte a finestre) gargâm, batänt
battere v bâter; (sconfiggere) cazèr la pèga; - cassa busèr a quatrén; battersela (a)catèrsla, tajèr la lâza; in un batter d'occhio int un spéll
batteria .sf batri
battesimo sm batàzi; andare al - del primo nato andèr al banbòz
battezzare v batzèr
battibecco sm taragagnè sf
batticuore sm tichetòcc, batrî sf (d côr)
battipanni sm batpâgn
battiscopa .sm abasamänt; - in marmo abasamänt in mèrum
baule sm bavóll
bava sf bèva; - di vento sóppi alzïr
bavaglino sm bavarôl, bavajén.
bavero sm bâver
bazar sm bazâr, butgån
bazza sfbàza; (mento) g âgia, ('s)bè'sia, bóssla
bazzecola sfsiucazza; costa una - al cåssta una cants
beato agg beèt
beccaccia sf pizàcra
beccare v b(e)chèr
becchino sm bechén, fusén, (spreg) becamôrt
becco sm bèc; (cornuto) bacc, arzibàcc, cucubêrto; chiudi il -! mücio!; non avere il - di un quattrino èser ala strapî
befana sf vècia, vciatta; Ug) bûrda, grémma
beffa sf schêrgna; suhire il danno a to - c iapèr la schincadûra a al pistòt begs sf bêga
belletto .sm 'smêco
bellezza sf blazza
bellimbusto sm §galigén, figàtt
bello agg, sm bèl; alla hell'e meglio a òe' a ganba; sul più só I pió bèl; belloccio blòt
benché tong sebän
benda sf fãsa
bene avv, sm b än; avere dei beni avair dal sõ; comportarsi - fèr pulîd; gli sta - la i stà bän; non sentirsi - s tèr pôc bän; passarsela - a ndèr a paciamnèstra; va - v à bän; (dim) benino pulïd, pulidén
benedetto agg bandàtt, bendàtt
benedire v bandîr, bendîr; mandare a farsi - m andèr a fèr däl pugnàtt, di gróggn
benedizione sf benziån
beneducato agg zivilén, cum và, a môd
beneficenza sf benefizänza; fare - scarsa regalèr al pan d air
benvenuto agg„rm bänvgnó here v bavver; andiamo o - qualcosa? andaggna a tòr quèl`'; o - o afJògare o dänt o ganäsa
bernoccolo sm burgnòcla sJ; bargnòcla sf
berretta .sf bratta
berretto sm bunàtt
bersaglio sm barsâi; colpire il - a cóiri; mancare i! -- scajèri
besciamella s f balsamèla
bestemmia sf bìastamma
bestemmiare v biastmèr, trèr däl madòn
bestia .sf bïstia; è andato in - ai é vgnó só la bélla; faticare come una - 'sganghèr
bettola sfustariâza
bevanda sf'bvanda, bevrån sm
bevuta sfbvûda; offrire una - paghèr da bavver
biada sf bièva
biancheria sf biancari; -pulita biancari ed bughè
bianco agg, sm bianc; andare in - tór só ä1i òs dla pulänt; notte in - nòt starléñna; pesce in - pass alàss; un accecante un bianc ch'I inbarbâja; (super/) hianehissimo cand
biascicare v mumièr, (~)biasughèr; - le preghiere paterèr,
bibbia sf bébbia
bibita .sf bébbita, bvanda
bica sf féggna, cavajån sin
bicchiere sm hichir; tempesta in un d'acqua una burâsca da pôc
bicicletta sfbiziclatta
bidello sm bidèl
bidone sm bidàn; - della spazzatura bidån dal róssc; (truffa, appuntamento mancato) freghè sf, (volg) ciavè sf
bietola sj bida
bifolco sm bióic; fig) meleduehè, vilàn
bighellonare v andèr ala ivâdga
bigio agg bartén
bigiotteria sf sbagiózza (cose di poco conto)
biglia sfbuciatta; (di vetro) vidròcia, baléána
bigliardo sm biglièrd
biglietto .sm bigliàtt; scuntrén
bigotto .rrn ci'saról, bigòt, santificêtur
bilancia sf balanza; - a bilico bâscula, biscóll sm
bile sf bélla, fêl .sm
binario sm binèri, rutâja sf
binocolo sm canucèl
biondo agg, .sm biånd
birichino agg, sm birichén,buiaràn,facanâpa
birra sf bérra; the me ne faccio, la - ? cusa vût ch' a m n in fâga, un briv?
bisbigliare v bisbièr, supièr int l'uràccia
bisboccia sf (b)sbòcia, tuglièna
bischero sm minciån, turlurú
biscia sf béssa
biscotto sm biscòt, biscutén bisestile a gg bi'sèst
bisogno sm bi'såggn; c'è - di ai vôl; ha - di tutto incósa fà al sô chè~; ho un - urgente l'am scâpa bistecca sfbistacca; - ai ferri bistacca in gradèla
bisticciare v baracagnèr, tacagnèr
bisunto agg bsónt bizza sf tignè
bizzarro agg balzàn
bizzoso agg tignàu~; persona bizzosa tignén .sm
blenorragia sf scàul sm; si è ammalato di - l à ciapè un spén
bloccare v bluchèr
blu agg, sm b1ú, b1ó, blä
bocca sf båcca; acquolina in - âcua cèra; in - al lupo bôna!; non aprir - (gerg) stèr múcio; restare a - aperta avanzèr d stupén; restare a - asciutta avanzèr con quall di tri boccaccia.sfbucâza, gróggnsm
boccata sf buchè; (di sigaretta) tir sm, tiròt sm
boccetta sfbuciàtta, impulérina, butiglién sm
bocchino sm buchén boccia sfbòcia
bocciare v bucèr (bocce, bigliardo, a scuola)
bocciolo sm ptån
boccone sm pcån; - amaro murtificaziàn sf
boia sm bòja; mondo - b òja d un månd lèder
bolla sf bålla; scartarén .rm
bollente agg bujänt, bru'sänt
bolletta sf bulatta; essere in - avair dla (gran) rèna, dla mécca, dla clénnica, dla plómma
bollettino .rm boletén
bollire v bòjjer; quello the bolle in pentola quall ch'é in nasiån
bollito agg bujé • sm alàss
bollo sm bàll; marca da - mèrca da båll bolloresm bujåur
bolognese agg, sm bulgnais, ptrugnàn
bomba .sf bånba; - carta murtèl sm
bombolone sm crâfen
bomboniera sf bunbunîra
bonifica sf bunéffica
bontà s/ buntè
borborigmo sm nujamänt
borbottare v balu~èr, barbutlèr, zarfujèr
bordello sm ca~én, burdèl, (gerg) baito
bordo sm båurd; spànda .sf; (orlo) urèl; gente d 'alto - piz griis; salire a - saltèr só
borghese agg, sm burgai's; in - fté da zivil
borgo sm båurg; piccolo -- paisén
borioso agg buriaus
borraccia sf burâcia
borsa .sf bûrsa; - per la .spew bûrsa dla spai~a; borsc .sotto gli occhi calamèr ai ûc
borsaiolo .sm sbursarôl, gratån
borsellino sm catu(v)én, burslén
borsetta sf bursàtta
bosco sm bòsc
bosso sm (bot) bóssel
bossolo sm bòsel
botola sf bóffa, trànba
botolo sm cagnàtt ghignåu§s
botta sf bòta, pâca, ghèga, 'smazulè; a - calda lé par. lé; dar botte d a orbi dèr dal zass; prender borate scapuzèr m dáu ntî's; tenere - t gnîr cócc'; una - di conti una ciòpa cd cónt
bótte .sf bàtt; essere in una - d i fèrro avair cuèrt al mât: volere la - piena a la moglie ubriaea vlair al lén a al cû1 chèld
bottega .sf butaiga; aprire una - métter só butaiga
botteghino sm budghén bottiglia .sf butégglia
bottiglione sm butigliàn, pistån
botto sm bòt, ciòc; di - ed pâca
bottone sm ptån; attaccare - atachèr la ciâcra
bozza sf pruvén sm; schézz sm; - di stampa stanpàn sm
bozzolo sm ful'sèl
braccialetto sm brazalàtt
braccio sm brâz; andare in -- a Morféo (gerg) andèr a slMer
bracconiere sm bracunir
brace sf brè'sa bracieresm b rasèr
braciola .sf bra'sâdla
branco sm branc
brancolare v andèr a tastón
brandello sm ar~ói, artâi
bravata sf buridån sm, spacunè
bravo agg brèv(o); mi raccomando, fài il - a m arcmànd, fá pulid!; un hrav'uomo un òmen cum và
bretella s f tirànt sm
breve agg cûrt; farla - tgnîrla cûrta; tra - tra un puctén
brezza sf ariaréñna
bricco sm cûgma sf
bricconata sf barunèta
briciola sf brî'sla
briga sf fastidi sm; prendersi la -törs al dstûrb
brigare v brighèr
brigata sf brighèta
briglia ,sf brajja
brillante agg, sm brilànt
brillantina sf brilantéiina; (gerg) piglån sm
brillare v brtlèr, ~lûser; méttres in véssta v pron
brillo agg alîgher, stiatinè, in ciarértna, in cinbalis
brina sf bréñna; (brinata intensa) g alavèrna
brindare v brindèr
brioche ,sf fugâza; (a mezzaluna) chïfel sm, chîfen sm
briscola sf bréssc(o)la
brivido .sm scramlézz, brévvid; mi fa venire i brividi I um fa vgnir scramlézz
brocca sf bròca
broccato sm bruchè
brocco sm bròc, stiâpa sf
broccolo sm côl rurnàn
brodaglia sf sbrudâja, bróda
brodo sm bród; - di pesce brudàtt; tutto fá - i ncôsa fà ûg
broncio sm gróggn; zóff; bèc; tenere il - t gnir al gróggn
brontolare v bruntlèr
bronzo sm bràni
bruciare v bru~èr, (a)tachèr füg
bruciatura sf brusadûra,scutadúra
bruco sm rûga sf bigât
brufolo sm bàggn;(dim) brufoletto bruglén, bugnadén
brulicare v (s)furmiglèr
bruno agg, sm brón; - di capelli mòr
brusco agg bróssc
bruscolo sm brósscuel, bóssca sf (s)farósscla .sf'
bruttezza sf brutazza, (iron) brutî'sia
brutto agg, sm brótt; di - tóit int un mumänt
bubbone sm magalòta.sf
buca sfbûssa, fòsa
bucare v 'sbusèr, fèr un bû's
bucato sm bughè sf
buccia sf góssa, pèl, scórza
buco sm bûs
budello sm budèlasf; sentirsi torcere le budella s éntres (a)grupèr àl budèl
budino sm budén buesm bå
bufera sf scaravänt sm, sfóllmin sm
buffet sm cardànz sf; rinfràssc; - con dolci cardänz ed pastizarî
buffetto sm crécc
buffo agg bóff
buffonata sf bufunè, pajazè
buggerato agg huzarè
bugia sf bu'si, ufèla, luchéñna, carsänt, bâla
bugiardo agg bu~èder • sm bu~èder, baléssta, parpadlàn, uflån, carsintån
bugigattolo sm ssgabuzén, tanabus
buio agg, .sm bûr; - p esto bûr naigher; si fá - al vén bûr
bullone .sm bulàn
buonanima sf bonânma
buonanotte sf bonanòt • inter at salût Minghéñna, bonanòt sunadûr
buonasera sf bonasira • inter bonasîra sgnär Zai~er
buongiorno sm bån dé
buono agg, sm bàn; andare di buon passo ~gagèrs, tuchèr só; nascere sotto una buona stella nâser con la camî'sa dla Madòna; poco di - f arabulàn; starsene - s tèr mócc' mócc'; un buon uomo un bàn òmen
buontempone sm matarlâz, giuvialàn
burattino .sm buratén
burbero agg bróssc • .sm bróssc, rusticàn
burla sf bûrla; una - gustosa una 'sdundlè da rédder
burlare v burlèr, 'sdundlèr, tór in giro
burocrate sm funzionèri, pèz gròs
burro sm butir
burrone sm sfundariàn
bussare v busèr, picèr; - a yuattrini busèr a denèr; - alla porta picèr al óss
bussola sf bóssla; perdere la - an savair duv s è
busta sf bóssta
bustarella .sf bustarèla; fig) sónza; gli ha dato una - al i àdè dla sónza
busto ,sm bósst; (indumento) bósst, curpàtt
buttafuori sm feccafòra
buttare v bucèr; - di sotto cazèr zà; - la pasta tnétter zå la tnnèstra
butterato agg 'svarulè
buzzurro sm martóff, cudghén, ciocapiãt
|
|